Czego uczą nas dzieci?

W ciągu ostatnich 30 lat, rozwinęła się nowa dziedzina terapii, która koncentruje się na najwcześniejszych doświadczeniach z okresu prenatalnego i porodowego. Ta nowa terapia pomaga niemowlętom, dzieciom i dorosłym uzdrowić stres lub traumę, która mogła wystąpić w trakcie porodu. Nasze doświadczenia od pierwszych chwil: poczęcia, od czasu spędzonego w łonie i narodzin, mają głęboki i trwały efekt. Te wczesne doświadczenia ustanawiają nasze mocno zakorzenione poglądy na świat, uczucia o nas samych, nasze zdrowie, nasze ciało i sposób w jaki będziemy odnosić się do wszystkiego, co nas otacza. Uczymy się o tym kim jesteśmy, przez to, jakiego rodzaju relacje z innymi ludźmi zdołaliśmy zbudować.

W jaki sposób dzieci komunikują się z nami?

Dzieci od samego początku rozumieją co do nich mówimy. A skoro potrafią zrozumieć znaczenie tych słów, mogą też udzielić odpowiedzi. Pamiętajmy, że nasze maleństwa są bardzo wrażliwe na to co myślimy, czujemy, mówimy i robimy. Ich ekspresje nie są przypadkowe, raczej są one zamierzone i pełne znaczenia. Niektóre ekspresje są bardzo oczywiste, inne natomiast są bardziej subtelne. Dzieci wyrażają siebie poprzez:

• Wyraz twarzy
• Kontakt wzrokowy i na co decydują się spojrzeć
• Na czym zatrzymują swoją uwagę – skupiają się na czymś, bądź na kimś w ich środowisku zewnętrznym lub skupiają się na sobie z zamkniętymi oczami
• Język ciała i ruch (bardzo ważne)
• Gestykulacja (ręce i nogi)
• Poziom napięcia i odprężenia
• Rytm ciała (np. ssanie, karmienie i generalnie tempo ruchów)

Jak mam się komunikować z dzieckiem? Skąd mam wiedzieć co dziecko mówi, czego potrzebuje?

Dzieci łatwo onieśmielić i pobudzić. Przedstawimy kilka prostych sposobów, które sprawią, że pomożesz swemu dziecku złączyć w jedną całość jego doświadczenia, aby mogło poczuć się bezpieczne i budować swoje zaufanie

• Zwolnij tempo. Uspokój się. Szybkie działanie, interakcje i przejście z jednej sprawy na inną może je łatwo onieśmielić.
• Przystosuj środowisko: temperaturę, światło, dźwięki do jego wskazówek.
• Podejdź do dziecka z szacunkiem, respektuj wyznaczone przez niego granice. Bądź otwarty i wrażliwy na jego wskazówki.
• Proś o zgodę, kiedy szczerze dajesz mu wybór jak np. „czy chciałbyś, żebym Cię potrzymała?”. Czekaj na jego reakcję, wskazówkę.
• Powiedz dziecku wcześniej co zrobisz lub co się stanie w nieodległej przyszłości, np. kiedy:
  • - musisz poświęcić swój czas i uwagę innym sprawom
  • - zaczynasz robić coś z nim lub dla niego, powiedz mu np. „Wezmę Cię teraz na ręce, żeby zmienić  pieluchę”.
  • - masz zamiar wprowadzić jakieś zmiany. Jest to bardzo ważny czas, aby powiedzieć im jaka zmiana ich czeka.
• Bądź uważny na jego reakcje, nagłe zmiany- respektuj je.
  często nasze zmiany mogą być dla dziecka zbyt szybkie, aby mogło je bezpiecznie scalić i uporządkować. Uszanuj to, rób pauzy- to jest dla dziecka niezwykle pomocne.
• Uznawaj lub odzwierciedlaj to, co przedstawia dziecko. Jest to bardzo ważne dla maleństwa, a zarazem stanowi świetną okazję do nawiązania z nim kontaktu. Możesz na przykład powiedzieć: „Oh, sięgasz swoją rączką. Widzę.”
• Mów dziecku co czujesz.
  Jeżeli jesteś w pobliżu dziecka i jednocześnie jesteś czymś zdenerwowany lub jesteś z kimś w konflikcie, dziecko w naturalny sposób uzna, że to jego wina. Dlatego w prosty i otwarty sposób powiedz mu co jest grane. Dzieci często czują , że to z ich winy rodzic jest zdenerwowany czy poirytowany. Dlatego pomocne będzie powiedzenie czegoś w rodzaju, „Jestem dzisiaj zdenerwowany. To nie ma nic wspólnego z Tobą, ale możesz czuć moje zdenerwowanie.”

Skąd mam wiedzieć, że coś jest onieśmielające lub pobudzające dla dziecka?

Wskazówki jakie dają nam dzieci, kiedy są onieśmielone i pobudzone:

• Przyspieszają i skupiają się na hałasie, są zdenerwowane i płaczliwe.
• Ich ruchy stają się bardziej gwałtowne.
• Wyginają kręgosłup, są spięte, zamknięte i przestraszone.
• Odcinają się od ludzi i bodźców zewnętrznych
• Usiłują odciąć się od pobudzenia, na przykład kiedy gra głośna muzyka a dziecko jest śpiące
• Wyglądają na zdezorientowane i oszołomione

Co mogę zrobić kiedy dziecko sygnalizuje, że jest onieśmielone i pobudzone?

• Uspokój się.
• Sprawdź poziom swojego zdenerwowania, postaraj się zrelaksować, np. weź kilka długich, wolnych oddechów.
• Zwolnij tempo komunikacji z dzieckiem- dostosuj do niego swoje ruchy i głos.
• Bądź uważny na reakcje maleństwa, honoruj jego onieśmielenie, niepokój.
• Reaguj na jego potrzeby, jeżeli o to prosi.
• Bądź uważny na jego reakcje i respektuj je.

Jedną z najistotniejszych informacji, jakie zawdzięczamy naszym dzieciom polega na tym, że doceniają i pomagają im emocje, z którymi mogą i chcą się utożsamiać. Kiedy czujemy, że ktoś jest wrażliwy, czuły na nasze potrzeby i odnosi się do nas jak poinformowanej, świadomej i w pełni zdolnej do wyrażania uczuć osoby, czujemy się wysłuchani, docenieni i otoczeni opieką. Kiedy traktujesz dzieci w taki sposób, rosną w poczuciu, że są słuchane, doceniane i otoczone miłością.

W jaki sposób wspierać dzieci, aby mogły swobodnie wyrażać swoje emocje?

Większość z nas automatycznie zwraca się do płaczącego dziecka: „już jest dobrze”, ponieważ chcemy je chronić i sprawić, by poczuło się lepiej. Słyszymy i czujemy jego zdenerwowanie i mimowolnie zaczynamy się zastanawiać jak mu pomóc. Czasem wystarczy uznać jego uczucia- cierpienie, zdenerwowanie- i po prostu być razem z nim. Na dłuższą metę słuchanie i pełne empatii towarzyszenie mu są tym, czego maleństwo najbardziej potrzebuje. Jedną z najważniejszych rzeczy jakie niemowlęta i dzieci pokazywali nam jest to, że bycie szczerym i mówienie prawdy ma znaczenie terapeutyczne. Lepiej jest powiedzieć coś, co jest prawdą, a nawet coś czego możesz żałować lub mieć problemy, niż starać się to za wszelką cenę ukryć. Dzieci w okresie prenatalnym i niemowlęta są niesamowicie spostrzegawcze. Potrafią bezbłędnie wyczuć, kiedy coś nie jest prawdą lub jest nieprawidłowe i może je to wyprowadzać z równowagi. Obchodząc się z nimi ostrożnie, z wrażliwością, relacje budując na szczerości i prawdzie, pomagamy niemowlętom, dzieciom, i nam wszystkim radzić sobie i pokonać trudne sytuacje.

---

1. Czy kobieta powinna się w jakiś szczególny sposób przygotować do macierzyństwa?

Świadome przygotowanie się do poczęcia i przyjęcia na świat nowego życia powinno uwzględniać zarówno sferę fizyczną jak i psychikę. Są one zresztą ściśle ze sobą powiązane: jajniki i macica są sterowane przez przysadkę mózgową, która jest kontrolowana przez podwzgórze. Z kolei na pracę podwzgórza ma wpływ psychika, która jest uwarunkowana przez nasze relacje z najbliższymi, pracę, poziom stresu, tryb życia itd. Kiedy jesteśmy zestresowane, niezadowolone i nieszczęśliwe, nasza psychika zaburza funkcjonowanie podwzgórza, co wpływa na przysadkę i jajniki. Zmęczone i zaniedbane ciało, wiecznie zestresowane, spięte i byle jak odżywione jest jak spierzchnięta i zanieczyszczona ziemia- taka ziemia nie wydaje owoców. W ten sposób natura chroni nas przed słabym plonem. Do poczęcia trzeba się zatem odpowiednio przygotować fizycznie i psychicznie.

2. Wielu rodziców zmaga się z uporczywymi kolkami swoich maleństw- co można im doradzić?

Pamiętajmy, że dzieci odczuwają i reagują na wszystkie nasze emocje. Zdenerwowanie i niepokój rodziców mogą u dzieci skutkować kolką. Układ nerwowy niemowląt jest bardzo wrażliwy na zewnętrzne bodźce, dlatego potrzebują troskliwej opieki i spokojnej atmosfery. Kolejna sprawa to dieta- mama powinna szczególnie starannie zadbać o swoją dietę: unikać cukru, produktów z białej mąki, kapusty, kalafiora i generalnie wszelkich ciężkostrawnych potraw.

W przypadku zaparć i kolek jelitowych można zastosować:

• Masaż: masuj okolicę podbrzusza (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) oraz dolną część pleców, używając następującej mieszanki: 1 kropla olejku rumiankowego + 1 kropla olejku mandarynkowego + 1 łyżka oleju migdałowego lub oliwy z oliwek.
• Kąpiel z olejkiem lawendowym: 2 krople lawendy rozpuścić w 1 łyżce mleka i dodać do kąpieli. Stosować nie częściej niż dwa razy w tygodniu
• Maścią nagietkową smarować okolice odbytu.
• Lecznicza mieszanka ziołowa składa się z 1 łyżeczki kwiatów rumianku, 1 łyżeczki liści melisy i ½ łyżeczki owoców kopru włoskiego. Zmieszane zioła odstawić na około 10 minut pod przykryciem do naciągnięcia. Po odcedzeniu można dziecku podać kilkakrotnie w ciągu dnia od jednej łyżeczki do pół szklanki. Zamiast melisy można dodać 2 łyżeczki mięty.
• Asafetida (indyjska przyprawa)- szczyptę asafetidy rozpuścić w ciepłej wodzie i tak sporządzoną miksturą ( w postaci białawego płynu) masować okolice pępka.